استفاده از تریستور و ترایاک به جای رله

8

در این پست از سایت اِمیک, نحوه جایگزینی تریستور و ترایاک به جای رله را توضیح خواهم داد. در ابتدا بهتر است بطور خلاصه با دو قطعه تریستور و ترایاک اشنا شویم. قبلا پستی با عنوان “آشنایی با تریستور” در سایت منتشر کرده بودم که برای اشنایی بیشتر با این قطعه می توانید ان پست را هم مطالعه کنید.

تریستور چیست: تریستور (Thyristor) یکی از قطعات الکترونیکی است که دارای 3 پایه به نام های آند(A) , کاتد(K) و گیت(G) می باشد. از این قطعه بیشتر به عنوان یک سوئیچ استفاده می شود. تریستور مانند یک ترانزیستور در حالت سوئیچینگ می باشد که ورودی ان اند و خروجی ان کاتد است و پایه گیت نیز پایه فعال ساز ان می  باشد. عملکرد تریستور به این صورت است که با تحریک پایه گیت, تریستور اجازه عبور جریان از پایه اند به کاتد را می دهد و در غیر این صورت اجازه عبور جریان را نمی دهد. تفاوت تریستور با ترانزیستور در حالت سوئیچینگ این است که با یک بار تحریک پایه گیت, تریستور به صورت دائم روشن می شود و با قطع ولتاژ پایه گیت نیز تریستور همچنان روشن می ماند, در حالی که در ترانزیستور اینطور نیست و با قطع ولتاژ پایه بیس, ترانزیستور خاموش می شود. تریستور در ولتاژ مستقیم (DC) کاربرد دارد. در تصویر زیر نماد تریستور را مشاهده می کنید:

thyristor symbol

ترایاک چیست: ترایاک (Triac) نیز دارای 3 پایه به نام های آند یک (A1) , آند دو (A2) و گیت(G) می باشد. ترایاک مشابه تریستور می باشد با این تفاوت که ترایاک اجازه عبور جریان از دو طرف را می دهد یعنی تفاوتی ندارد که ورودی جریان آند یک باشد یا آند دو و به همین خاطر ترایاک در ولتاژ متناوب (AC) کاربرد دارد. در تصویر زیر نماد ترایاک را مشاهده می کنید:

Triac symbol

از مزایای استفاده از تریستور و ترایاک به جای رله می توان به عمر بیشتر تریستور و ترایاک نسبت به رله و همچنین امکان کنترل جریان های بالا اشاره کرد و البته قیمت و حجم کمتری نسبت به رله نیز دارند. همانطور که گفته شد در ولتاژ AC باید از ترایاک به جای رله استفاده کنیم و در ولتاژ DC می توانیم از تریستور به جای رله استفاده کنیم.

استفاده از تریستور به جای رله :

استفاده از تریستور بجای رله بسیار ساده می باشد, به مدار زیر دقت کنید:

Thyristor Testing Circuit emic

در مدار بالا ما توسط یک تغذیه 5 ولت, یک موتور 12 ولت متصل به تغذیه 12 ولت را می توانیم روشن کنیم. با فشار دادن کلید S1 گیت تریستور تحریک شده و جریان بین پایه های اند و کاتد ان برقرار می شود یا به عبارتی دیگر پایه های اند و کاتد ان اتصال کوتاه می شوند که در نتیجه موتور متصل به تریستور روشن می شود. همانطور که گفته شد با یک بار فشار دادن کلید S1 موتور بصورت دائم روشن می شود و حتی اگر دست خود را از روی کلید برداریم, موتور روشن باقی می ماند. دقت کنید که مدار بالا یک مثال می باشد و شما می توانید هر موتور یا لامپ یا هر وسیله دیگری با هر ولتاژ و جریانی (بسته به نوع تریستور) را به وسیله تریستور کنترل کنید.

برای خاموش کردن تریستور می توانیم منبع تغذیه را برای یک لحظه قطع کنیم یا اینکه پایه های اند و کاتد را یک لحظه اتصال کوتاه کنیم.

استفاده از ترایاک به جای رله :

از ترایاک می توان بجای رله در ولتاژهای AC استفاده کرد. به مدار زیر دقت کنید:

Triac Testing Circuit emic

در مدار بالا ما توسط یک تغذیه 5 ولت DC می توانیم یک لامپ 220 ولت AC را روشن کنیم.همانطور که مشاهده می کنید در این مدار از یک اپتوکوپلر برای ایزولاسیون استفاده شده است. توجه کنید که اپتوکوپلر حتما باید از نوع فتو ترایاکی باشد.

با فشار دادن کلید S1 اپتوکوپلر فعال شده و خروجی ان (پایه های 4 و 6) اتصال کوتاه می شوند و باعث تریگر شدن ترایاک می شود. که در نتیجه لامپ متصل به ترایاک روشن می شود.

به این ترتیب طبق توضیحات و مدارات بالا می توانیم از تریستور و ترایاک به جای رله استفاده کنیم. همانطور که گفته شد مهم ترین مزیت تریستور و ترایاک نسبت به رله, عمر بیشتر انها می باشد.

نظر یادتون نره…

8 دیدگاه‌ها

  1. واقعا توضیحات شما ساده و قابل درک می باشد هر جا درباره تریستور و ترایاک شنیدم یا دیدم یا خواندم متوجه نشدم ولی تو سایت شما متوجه شدم کاکرد این دو قطعه رو دمت گرم و پاینده باشی. یه سوال پیج اینستا هم دارین شما

  2. سلام ، توضیحات شما فوق العاده ساده و شیوا بیان شده ، امیدوارم در تمامی فعالیت های زندگی سربلند و پیروز باشید.

  3. مهندس دمت گرم ، یکی از بهترین و کاربردی ترین سایت در زمینه الکترونیک همین است.اطلاعات درجه یک ، آموزش های شبیه سازی شده کارگاهی و کلاً یه دانشگاه است برای خودش.
    سلامت و برقرار باشی عزیز

ارسال دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید